Kelebek Fotoğrafı Çekmek

Kelebekler, insanların gözlerine hitab eden güzellikleri ile dünyamızı süsleyen varlıklardan sadece bir tanesi. Kanatlarındaki olağanüstü renklerden oluşan desenlerine vurulan doğa fotoğrafçılarının da en gözde fotoğraf avlarından biri. Ancak bir doğa fotoğrafçısı için çok kolay bir av olmadıkları da bir gerçek. Sonuçta bunlar canlı varlıklar ve çok da cesur olmadıklarından en ufak bir harekette ürküp kaçtıklarından, fotoğraflaması gerçekten çok ama çok zor konulardan biri.

Burada sizlere kalkıp kelebekler hakkında bilimsel bilgiler verecek değilim. İnternet adıverilen kütüphanede bu tarz bilgilere kolayca ulaşmanız zaten mümkün. Ancak birkaç konuya değindikten sonra kelebek fotoğraflamanın püf noktalarına geçeceğim.

Öncelikle bildiğiniz gibi kelebeklerin 4 çeşit yaşam şekli var ve her bir yaşam şekli bir öncekine, ne görünüş, ne de beslenme bakımından hiç bir şekilde benzememektedir.

1. Yumurta
2. Pupa
3. Tırtıl
4. Kelebek

Yumurta ve pupa genel olarak bütün kelebeklerde birbirine benzer. Ancak tırtıl ve kelebek formları her tür için çok farklı ve belirleycidir. O nedenle de fotoğrafçılar tırtıl ve kelebek formlarının peşine düşüp fotoğraflamak için yarışırlar.

Kelebeklerin yaşam süresi ile ilgili birçok şehir efsanesi var ve bunlar ne yazık ki çok doğru değil. Örneğin kelebeklerin ömrünün 1 gün olduğu söylenir. Oysa bu kocaman bir yalandır. 7-21 gün arasında yaşarlar, hatta bazıları kış uykusuna bile yatar. Evet yanlış okumadınız kış uykusuna yatarlar.

Bazı kelebekler gece, bazıları gündüz uçar. Ama fotoğrafçılar genelde gündüz uçan kelebeklerle ilgilenir, çünkü bunlar dğerlerinden çok daha güzel görünümdedirler.

Gelelim fotoğraf çekmeye. Soru cevap şeklinde yazmayı daha uygun buldum. Öncelikle sizlere kelebek fotoğraflamadan önce onlar hakkında bilgi sahibi olmaya çalışmanızı öneriyorum. Nerde yaşarlar, ne yerler, ne içerler, nasıl dinlenirler v.s. Bu konular hakkında bilgi sahibi olursanız kolayca aradığınızı bulursunuz. Çünkü kelebeklerin yaşam yerleri türlere göre değişkenlik gösterir. Bazı kelebekler 1800 metreden yüksek dağlarda yaşarken bazıları da sadece deniz seviyesinde boy gösterir. Gemlik körfezinde Apollo kelebeğini, Uludağın zirvesinde de Kırlangıçkuyruk kelebeğini bulup çekemezsiniz yani.  Bu konuda size Prof. Dr. Ahmet BAYTAŞ’ın” Türkiye’nin Kelebekleri” adlı eserini tavsiye edebilirim. Hem kelebek türlerini tanır, hem de onlar hakkında bilgi edinebilirsiniz, güzel bir kaynaktır.

1- Kelebekler nerde bulunur?

Kelebekler genellikle su kenarına yakın yerlerde çiçekli bitkilerin bol bulunduğu çayırlık alanlarda bulunur. Kelebeklerin ana besin maddesi çiçeklerde bulunan nektar ve özsulardır. Bu nedenle nerde bir çiçek varsa orda bir kelebek olma ihtimali yüksektir. Bazı kelebekler orman içi gölge alanları sever, burada yaşayan bitkilerler beslenir (Örnek karanlık orman esmeri adlı kelebek).

2- Kelebekler Ne Zaman Fotoğraflanmalı?

Kelebek fotoğrafı çekmenin birinci kuralı sabah gün doğmadan yataktan fırlayıp, güneşin doğuşunu fotoğraf çekeceğiniz yerde beklemektir.

Gündüz uçan kelebekler geceyi ağaç dallarına, bitki yapraklarına tutunup dinlenerek geçirir. Sabah güneşin ilk ışıkları ile de uyanarak güneşi direkt olarak alabilecekleri bir yaprağın üzerine konar ve kanatlarını güneşe dönerek açıp ısıtmaya başlar. Gecenin serinliği nedeni ile kanatları neredeyse donmuştur çünkü. Isınmadan hareket etmesi neredeyse imkansızdır. Bu ısınma işlemi yaklaşık yarım saat sürer. Bu esnada hayvan tamamen hareketsiz durumdadır ve çok rahatsız etmemek şartıyla çok yakınına yaklaşmanıza müsaade eder. Açık olan kanatları önünüzde tüm ihtişamıyla durmakta ve sizin yaklaşık 30 dakikalık vaktiniz bulunmakta. Bu esnada dilediğiniz gibi fotoğraf çekebilirsiniz. Hatta hayvan o kadar uyuşuktur ki, bazan elinizle bulunduğu yerden alıp daha uygun fotoğraf çekebileceğiniz bir yere koymanıza bile müsaade eder. Ancak, kelebeklerin kanatlarını asla elinizle tutmayın. Kanatların üzerindeki pulların hasar görmesine ve hayvanın ölmesine sebep olursunuz.

İstisnai durum olarak bahar aylarında havanın parçalı bulutlu olması, güneşin bulutların arkasına saklandığı günün herhangi bir saatinde kelebeklerin üşüyerek hareketlerinin yavaşlamasına sebep olacağından böyle zamanlar da fotoğraf için kullanılabilir.

Öğlen sıcağı dışındaki vakitlerde iyi kamufle olur, sabırlı davranırsanız, çiçekler üzerinde beslenme esnasında durdukları birkaç saniyelik sürede de fotoğraflarını çekebilirsiniz.

3- Kelebeğe Nasıl ve Ne Kadar Yaklaşabilirim?

Eğer sabah güneşin ilk ışığında fotoğraf çekiyorsanız ne şekilde uygun gelirse size o şekilde yaklaşın. Ancak yine de ani hareketlerden sakının. Hangi saatte çekerseniz çekin, gözünüzü vizöre yerleştirdikten sonra kelebeğe yaklaşmaya çalışın. İyice dibine sokulduktan sonra makineyi gözünüze dayamaya kalkarsanız kelebek daha makine göğüs hizanızdayken uçup gider. Makina gözünüzde yaklaşırken bir yandan da çekim yapmaya başlayın. Bu esnada hızlı düşünmeli ve hızlı karar vermelisiniz. Kelebeğe objektifinizin elverdiği ölçüde yaklaşarak fotoğrafınızı çekin.

4- Kelebek Fotoğraflarında Kompozisyon Nasıl Olmalı?

Kompozisyon sizin görsel zevkinizle birebir bağlantılı bir durum. O nedenle nasıl arzu ediyorsanız öyle kompoze edin. Altın oranı unutmayın, boşluğu bakış yönünde bırakmayı ihmal etmeyin. Mümkünse kelebeğin gözlerini kadraja dahil edin ve hatta netliği oraya verin. Tepeden bakarak kuşbakışı kelebek fotoğrafları çekmemeye gayret edin.

5- Fotoğraf Çekerken Makina Ayarları Nasıl Olmalı?

SLR MAKİNALAR İÇİN:

Öncelikle çekim modunuzu manuel değil A (Diyafram öncelikli) moduna getirmenizi öneririm. Alan derinliğini yani diyafram açıklığını siz tesbit edin, pozlama süresini bırakın makina hesaplasın. Çünkü kelebek çekerken bunların hepsini ayrı ayrı yapmaya vakit bulamıyabilirsiniz. Otomatik moda alıp da fotoğrafınızı riske de etmeyin. Eğer direkt güneş ışığı altında çalışıyorsanız ışık ölçüm metodunu (metering mode) spot olarak belirleyip çekiminizi yapın. Arka fonun siyaha yakın olmasını isiyorsanız duruş şeklinizi kelebeğin arkasına gölgelik bir kısım gelecek şekilde ayarlayın. Özel bir nedeniniz yoksa elbette güneşi karşınıza almayın.

Fotoğraf çekerken diyafram değeri, objektifimizin odak uzunluğu, kelebeğe olan uzaklığımız ve kelebeğin büyüklüğü ile doğrudan ilişkili bir konudur. Eğer çok yaklaşmışsak ve kelebeğimiz de 3 cm çapından büyükse diyafram 11-16 arası bir değerde olmalıdır ki, kelebeğin tüm uzuvları istenen netlikte fotoğraflanabilsin. Biraz uzakta isek ve objktifimiz de 100- 150 mm gibi bir odak uzaklığına sahipse 5,6 – 8 arası bir diyafram değeri genellikle uygun olacaktır. Işık koşulları yeterli değilse çok güçlü olmamak kaydıyla dolgu flaşınızı kullanabilirsiniz.

KOMPAKT MAKİNALAR İÇİN: Fazla yapılacak bir ayar yok. Makinenizi makro moduna alıp (kadranda çiçek işareti ile gösterilir) vizörden veya ekrandan bakın. Gerekirse Zoom özelliğini kullanarak yakınlaştırın ve deklanşöre basın.

6- Fotoğraf Çekerken Kullanılacak Ekipman Ne olmalı?

Elbette makro bir lense sahip olmak gerek. Ancak durağan objeler gibi bunlara fazla yaklaşamayacağımız için odak uzaklığı en az 100 mm civarında olmalı. 150 mm ideal bir lens olarak düşünülebilir. Elbette 200, 400, 500 mm odak uzaklığına sahip lensler de kullanılabilir ama genelde doğada ışık koşulları bizim istediğimiz gibi olmayacağından odak uzaklığı büyüdükçe de tripod kullanmak kaçınılmaz olacağından bizi bu küçük hareketli canlıları fotoğraflamakta biraz zora sokarlar.  Yüksekte olmadıkları için monopod kullanmak da çok pratik olmayabilir.

Özetle; güzel bir kelebek fotoğrafı çekmek için öncelikle sabah erken kalkmalı, sabırlı olmalı, kelebekler hakkında biraz bilgi sahibi olmalı. Bunlar uygulandıktan sonra sizin de dostlarınıza gururla göstereceğiniz birçok kelebek fotoğrafınızın olması hiç de hayal değil.

Yazı ve Fotoğraflar: Fevzi YAPICI